چشم‌انداز آینده‌نگر در علم تفسیر قرآن: زیرساخت‌ها، لوازم و مسیرهای تحول
کد مقاله : 1005-IRANFHSCONF-FULL
نویسندگان
محسن تقی زاده *
کارشناس علمی،سطح۳ حوزوی معادل ارشد،فقه و اصول،حوزه علمیه خراسان ، مشهد ایران
چکیده مقاله
علم تفسیر، به‌عنوان بنیادی‌ترین دانش درک معارف وحیانی، نیازمند بازآرایی روشمند و نوآورانه است تا آموزه‌های قرآنی در زندگی فردی و اجتماعی کارآمدتر گردد. در این نوشتار، مقصود از «آینده‌پژوهی در تفسیر»، توانایی طراحی الگوهایی مطلوب برای ارتقای کیفیت و اثربخشی تفسیر با اتکا بر مبانی اصیل تفسیری، ابزارهای علمی نوین و خلاقیت روشمند است؛ به‌نحوی‌که کاستی‌های گذشته را جبران و مسیر آینده را هموار سازد. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به این پرسش پاسخ می‌دهد که چه زمینه‌ها و الزاماتی برای تحقق آینده‌پژوهی در عرصه تفسیر وجود دارد؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که تمرکز بر قرآن به‌مثابه مرجع اصیل تفسیر، ضرورت تعقل و تدبر نظام‌مند، توجه به اقتضائات زمانی، احیای تفسیر موضوعی، نقد و تحلیل تاریخی جریان‌های تفسیری، بازتعریف جایگاه مفسر و لزوم بهره‌گیری از عقل جمعی، از جمله ارکان اساسی در مسیر آینده‌پژوهی تفسیر است. بر این اساس، با توجه به تحولات روش‌شناختی، معرفت‌شناختی و انتظارات جدید از علم در افق آینده، تفسیر نیز باید در قالبی نو، عقلانی و کاربردی بازتعریف شود تا از آسیب‌های احتمالی مصون بماند
کلیدواژه ها
تفسیر قرآن، آینده‌پژوهی در تفسیر، الگوی مطلوب تفسیر، مطالعات تفسیری
وضعیت: پذیرفته شده