| تحلیل علمسنجی تحقیقات جهانی در حوزه هوش مصنوعی و آیندهپژوهی: روندها، خوشههای مفهومی و چشماندازهای نوظهور |
| کد مقاله : 1007-IRANFHSCONF-FULL |
| نویسندگان |
|
سیف اله اندایش * استادیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران |
| چکیده مقاله |
| هوش مصنوعی بهعنوان یکی از تحولات بنیادین عصر دیجیتال، نقش مهمی در بازآفرینی فرآیندهای تصمیمگیری، تحلیل داده و طراحی آیندههای مطلوب ایفا میکند. از سوی دیگر، آیندهپژوهی به مطالعه و ساخت آیندههای ممکن، محتمل و مطلوب میپردازد. ترکیب این دو حوزه میتواند چشماندازی نوین برای درک مسیرهای تحول فناوری و جهتگیریهای پژوهشی فراهم سازد. پژوهش با هدف تحلیل علمسنجی حوزه «هوش مصنوعی و آیندهپژوهی» انجام شده است. دادهها از پایگاه Scopus برای بازه زمانی 1976 تا 2025 استخراج شد. نتایج نشان داد در مجموع ۶٬۲۱۳ سند در این حوزه منتشر شده است که از سال ۲۰۲۰ رشد چشمگیری یافته و در سال ۲۰۲۵ به اوج خود با ۱٬۶۴۱ مقاله رسیده است. از نظر نوع مدارک، مقالات علمی (۵۹.۷٪)، مقالات کنفرانسی (۱۹.۶٪) و مقالات مروری (۱۶.۸٪) بیشترین سهم را دارند. از نظر جغرافیایی، ایالات متحده، چین و هند در رتبههای نخست تولید علمی قرار گرفتهاند و دانشگاه Harvard Medical School با ۷۰ مقاله بیشترین مشارکت نهادی را داشته است. همچنین، بیشترین حوزههای موضوعی مرتبط با این موضوع شامل علوم کامپیوتر (۱۷٪) و پزشکی (۱۶٪) بودهاند. یافتهها نشان میدهد که پژوهشهای مرتبط با هوش مصنوعی و آیندهپژوهی ماهیتی میانرشتهای دارند و تمرکز جهانی بر استفاده از روشهای هوشمند برای تحلیل روندها و طراحی آیندههای مطلوب بهسرعت در حال افزایش است. این مطالعه با ترکیب رویکرد علمسنجی و آیندهپژوهی، تصویری جامع از ساختار، پویایی و جهتگیریهای نوظهور پژوهش در این حوزه ارائه میدهد و میتواند مبنایی برای سیاستگذاری علمی و توسعه تحقیقات آتی باشد. |
| کلیدواژه ها |
| علمسنجی، هوش مصنوعی، آیندهپژوهی، چشماندازهای نوظهور |
| وضعیت: پذیرفته شده |
