| آیندهپژوهی در مدیریت آموزشی: رویکردی مروری و تحلیلی |
| کد مقاله : 1018-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
مهدی باقری *1، مبینا باقری2 1گروه علوم انسانی، دانشگاه ملی مهارت (فنی و حرفه ای)، تهران، ایران. 2دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| تحولات سریع فناورانه در دهههای اخیر، نظامهای آموزشی را با چالشهای عمیقی در مواجهه با آیندهای نامطمئن روبهرو ساخته است. هدف پژوهش حاضر، مرور و تحلیل یافتههای علمی در حوزه آیندهپژوهی مدیریت آموزشی است تا با تبیین مبانی نظری، روششناختی و کاربردی، نقش این رویکرد در ارتقای رهبری آموزشی و توسعه نظامهای یادگیری آیندهمحور روشن گردد. این پژوهش از نوع مرور روایی و تحلیلی است که با استفاده از رویکرد سنتز موضوعی انجام شد. دادهها از طریق جستجوی نظاممند در پایگاههای بینالمللی شامل Scopus، Web of Scienceو Google Scholar گردآوری گردید. معیارهای انتخاب منابع شامل ارتباط مستقیم با موضوع، اصالت علمی، اهمیت نظری و انتشار در مجلات معتبر (تا سال ۲۰۲۵) بودند تا سیر تاریخی و تحولات پارادایمی حوزه بهطور جامع منعکس شود. نتایج نشان داد که آیندهپژوهی در مدیریت آموزشی طی هفت دهه گذشته از پارادایمهای پیشبینیگرای خطی به رویکردهای مشارکتی، انتقادی و عدالتمحور تحول یافته است. ابزارهایی همچون برنامهریزی سناریو، پویش افق و تحلیل لایهای علّی در توسعه سواد آینده، چابکی سازمانی و نوآوری نهادی نقش کلیدی ایفا میکنند. یافتهها همچنین حاکی از آن است که نهادینهسازی سواد آینده بهعنوان شایستگی بنیادین رهبران آموزشی میتواند تابآوری نظامهای یادگیری را در برابر بحرانها و عدم قطعیتها افزایش دهد. با این حال، چالشهایی نظیر شکاف میان نظریه و عمل، مقاومت نهادی، محدودیت منابع، و تنشهای اخلاقی ناشی از نفوذ فناوریهای نوین همچنان مانع تحقق کامل رویکردهای آیندهمحور در آموزش هستند. نهادینهسازی چارچوبهای آیندهنگر، توسعه آموزش میانرشتهای، و تقویت گفتوگوهای چندصدایی میان ذینفعان، میتواند زمینهساز حکمرانی آموزشی آیندهنگر و اخلاقمدار شود. |
| کلیدواژه ها |
| آیندهپژوهی، مدیریت آموزشی، سواد آینده، رهبری پیشنگر، عدالت آموزشی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
