| پاشنهٔ آشیل اخلاق در انسان معاصر: تلاقی فلسفه اخلاق، روانکاوی و روانشناسی سیاسی |
| کد مقاله : 1028-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
سحر صنیعی * هیات علمی دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات |
| چکیده مقاله |
| پدیده «پاشنهٔ آشیل اخلاق» به بخشی از اخلاق انسان اطلاق میشود که هم فضیلت و منبع ارزش انسانی است و هم نقطه آسیبپذیری روانی و اجتماعی. انسان معاصر در محیطهای پیچیده و تحت فشارهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، اغلب با تعارضهای اخلاقی مواجه است که میتواند موجب اضطراب، سرخوردگی و کاهش تابآوری شود. این مقاله با رویکرد میانرشتهای، تلفیقی از فلسفه اخلاق، روانکاوی و روانشناسی سیاسی را ارائه میدهد تا ساختار این آسیبپذیری را تحلیل کند. از منظر فلسفه اخلاق، فضیلت و عقل عملی با تعادل هیجانها تعریف میشوند و در مواجهه با فشارهای محیطی، این تعادل ممکن است مختل گردد (Aristotle, 2009). روانکاوی نشان میدهد که سوپرایگو و تعارضهای ناخودآگاه نقش کلیدی در شکلگیری آسیب اخلاقی دارند و تعامل میان سوپرایگو و فشارهای محیطی میتواند پاشنهٔ آشیل اخلاق را فعال کند (Freud, 1923; Lacan, 1977). از منظر روانشناسی سیاسی، فشارهای نهادی، اجتماعی و هنجارهای گروهی بر تصمیمات اخلاقی فرد تأثیرگذارند و میتوانند تابآوری اخلاقی را کاهش دهند (Haidt, 2012; Bandura, 1997). این پژوهش با روش کیفی-تحلیلی، منابع فلسفی، روانکاوانه و پژوهشهای روانشناسی سیاسی را مرور و تحلیل کرده و مدل مفهومی سهسطحی شامل ارزشهای اخلاقی درونی، تعارضات روانکاوانه و فشارهای اجتماعی-سیاسی ارائه میدهد. یافتهها نشان میدهد که پاشنهٔ آشیل اخلاق نه ضعف شخصیتی، بلکه نتیجه تعامل پیچیده میان ساختار اخلاقی، روانی و محیط اجتماعی است و تابآوری اخلاقی میتواند از طریق مرزگذاری اخلاقی، خودآگاهی و مهارتهای مقابله شناختی ارتقا یابد. |
| کلیدواژه ها |
| پاشنهٔ آشیل اخلاق، فلسفه اخلاق، روانکاوی، روانشناسی سیاسی، تابآوری اخلاقی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
