| مهدویت و آیندهپژوهی در قرآن؛ نگاهی به آینده مطلوب بشریت |
| کد مقاله : 1043-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
محمد سلطانی *1، محمد توحید فام2 1دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گرایش اندیشه سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکزی 2محمد توحیدفام استاد گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| چکیده آیندهپژوهی بهعنوان دانشی میانرشتهای، به مطالعه نظاممند آیندههای ممکن، محتمل و مطلوب میپردازد و بر نقش ارزشها و عاملیت انسانی در شکلدهی آینده تأکید دارد. با این حال، بخش قابلتوجهی از این دانش در بستر سکولار شکل گرفته و از منابع وحیانی بهره محدودی برده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین ظرفیتهای قرآن کریم در ارائه تصویری هنجاری از آینده تاریخ بشر، به بررسی آموزه مهدویت بهمثابه سناریوی آینده مطلوب میپردازد. سؤال اصلی تحقیق آن است که قرآن کریم چگونه آینده موعود بشریت را ترسیم کرده و این ترسیم چه نسبتی با رویکرد آیندهپژوهی هنجاری دارد. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی آیات قرآن و با تکیه بر تفاسیر معتبر شیعی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که قرآن آینده تاریخ بشر را امری غایتمند، عدالتمحور و هدایتشده معرفی میکند. مفاهیمی چون وراثت زمین توسط صالحان، استخلاف مؤمنان، غلبه نهایی دین حق و تحقق امنیت پایدار، مؤلفههای اصلی این آینده موعود را شکل میدهند. در عین حال، قرآن تحقق این آینده را در چارچوب سنتهای الهی مشروط تبیین میکند و بر نقش فعال انسان در مسیر تحقق آن تأکید دارد. نتایج پژوهش نشان میدهد که آموزه مهدویت در قرآن، فراتر از یک باور کلامی، واجد ظرفیت تحلیل آینده بهعنوان «سناریوی کلان مطلوب» است. این سناریو، آینده را به عرصه مسئولیت اخلاقی و اجتماعی انسان تبدیل کرده و امکان بومیسازی آیندهپژوهی را در چارچوب معارف قرآنی و ارزشهای الهی فراهم میآورد. |
| کلیدواژه ها |
| واژگان کلیدی: آیندهپژوهی قرآنی، مهدویت، آینده مطلوب، عدالت جهانی، سناریوی هنجاری |
| وضعیت: پذیرفته شده |
