چالش‌های اخلاقی و تربیتی استفاده از واقعیت افزوده و واقعیت مجازی در کلاس درس
کد مقاله : 1065-IRANFHSCONF
نویسندگان
ملیحه قنبری1، سیف اله فضل الهی قمشی *2
1دانشجو
2استاد دانشگاه طلوع مهر قم
چکیده مقاله
چکیده‌
هدف اصلی این پژوهش، واکاوی و تحلیل چالش‌های اخلاقی و تربیتی ناشی از به‌کارگیری فناوری‌های نوظهور واقعیت افزوده (Augmented Reality) و واقعیت مجازی (Virtual Reality) در محیط‌های آموزشی، به‌ویژه کلاس‌های درس، بوده است. این مطالعه با رویکرد توصیفی–تحلیلی و به روش کتابخانه‌ای و اسنادی انجام‌شده و از طریق منبع‌شناسی نظام‌مند، منابع علمی معتبر فارسی و انگلیسی گردآوری، بررسی و تحلیل‌شده‌اند. تمرکز اصلی پژوهش بر شناسایی و طبقه‌بندی چالش‌های کلیدی اخلاقی و تربیتی این فناوری‌ها در بستر آموزش رسمی و غیررسمی بوده است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که علی‌رغم ظرفیت‌های چشمگیر فناوری‌های AR و VR در بهبود کیفیت یاددهی–یادگیری، افزایش تعامل، فراهم‌سازی تجربه‌های یادگیری همه‌جانبه و ارتقاء انگیزش یادگیرندگان، بهره‌گیری از این فناوری‌ها بدون در نظر گرفتن پیامدهای اخلاقی و تربیتی می‌تواند منجر به بروز آسیب‌های جدی شود. ازجمله چالش‌های شناسایی‌شده می‌توان به‌مواجهه دانش‌آموزان با محتوای غیراخلاقی، سوگیرانه یا فرهنگی نامتناسب، افزایش بار شناختی و اضطراب ناشی از تجربه‌های غوطه‌ورانه، تضعیف نقش سنتی معلم و کاهش تعامل انسانی، تهدید حریم خصوصی و امنیت داده‌های شخصی دانش‌آموزان و همچنین تعمیق شکاف دیجیتال میان مدارس برخوردار و محروم اشاره کرد. در بخش پایانی، پژوهش با ارائه مجموعه‌ای از راهکارهای پیشنهادی، ازجمله تدوین چارچوب‌های اخلاقی، طراحی محتوای بومی‌سازی‌شده، آموزش معلمان برای ایفای نقش تسهیل‌گر در محیط‌های فناورانه و توسعه زیرساخت‌های عادلانه، تلاش دارد تا زمینه بهره‌برداری مسئولانه و اثربخش از فناوری‌های واقعیت افزوده و واقعیت مجازی در نظام آموزشی را فراهم آورد.
کلیدواژه ها
کلیدواژگان: واقعیت افزوده، واقعیت مجازی، آموزش، چالش‌های اخلاقی، چالش‌های تربیتی، یادگیری تجربی، سواد دیجیتال، عدالت آموزشی، حریم خصوصی.
وضعیت: پذیرفته شده