تحول محیط حقوقی و پیامدهای آن برای آینده شفافیت و کیفیت گزارشگری مالی در ایران
کد مقاله : 1152-IRANFHSCONF
نویسندگان
سیده آتنا نقی پور *1، سارا آریا صدر2
1دانشجوی دکتری حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات بین الملل قشم ایران
2کارشناسی ارشد حقوق مالی-اقتصادی ، دانشکده علوم انسانی ، موسسه غیر انتفاعی اپادانا ، شیراز، ایران
چکیده مقاله
تحول محیط حقوقی و مقررات مالی در دهه‌های اخیر نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود شفافیت و کیفیت گزارشگری مالی داشته است. تجربه بسیاری از کشورها نشان می‌دهد که قوانین شفاف، اجرای مؤثر مقررات، نهادهای ناظر مستقل و سامانه‌های نظارتی داده‌محور می‌توانند به کاهش رفتارهای فرصت‌طلبانه، تقویت پاسخ‌گویی و افزایش قابلیت اتکای اطلاعات مالی منجر شوند. در ایران نیز اصلاحات مختلفی در حوزه قوانین بازار سرمایه، الزامات افشا و استانداردهای مالی صورت گرفته است، اما چالش‌هایی مانند عدم انسجام مقررات، ضعف ضمانت‌اجرا، محدودیت استقلال حرفه‌ای و کمبود زیرساخت‌های فناورانه همچنان مانع تحقق کامل شفافیت مالی است.
این پژوهش با هدف ارائه تصویری جامع از تأثیر محیط حقوقی بر آینده شفافیت و کیفیت گزارشگری مالی در ایران، از روش مرور نظام‌مند ادبیات (SLR) و چارچوب PRISMA 2020 استفاده کرده است. داده‌ها با جست‌وجو در پایگاه‌های داخلی و خارجی گردآوری شد و پس از غربال‌گری، از میان ۱۵۰ مطالعه اولیه، ۲۹ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد. تحلیل مطالعات منتخب در چهار محور انجام گرفت: محیط حقوقی، مقررات مالی، حرفه حسابرسی، و فناوری‌های نوین نظارت مالی.
یافته‌ها نشان می‌دهد که تقویت زیرساخت‌های حقوقی و بهبود کیفیت اجرای مقررات، بیشترین اثر را بر ارتقای گزارشگری مالی دارد. استقلال و مسئولیت حسابرسان نیز به میزان کارآمدی محیط حقوقی وابسته است. افزون بر این، فناوری‌های نظارتی همچون RegTech و سامانه‌های افشای الکترونیک، ظرفیت تحول‌آفرینی در افزایش کارآمدی نظارت مالی دارند.
نتایج مطالعه بیانگر آن است که آینده شفافیت مالی در ایران نیازمند تحول هم‌زمان در چهار بعد: حقوقی، مقرراتی، حرفه‌ای و فناورانه است.
کلیدواژه ها
محیط حقوقی، مقررات مالی، کیفیت گزارشگری مالی، حسابرسی
وضعیت: پذیرفته شده