| مطالعه انتقادی پدیده کتاب صوتی؛ از سطحیسازی تجربه دانایی تا تقویت اقتصاد پلتفرمی |
| کد مقاله : 1153-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
مصطفی غلامی * کارشناس ارشد روزنامهنگاری، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران. |
| چکیده مقاله |
| ظهور و گسترش پلتفرمهای نوین رسانهای نظیر کتاب صوتی، موجب شکلگیری گونههای جدید مصرف فرهنگی شده و در نگاه نخست، دسترسی به دانش را تسهیل کرده است. هدف این پژوهش تحلیل انتقادی پدیده کتاب صوتی و تبیین پیامدهای رسانهای، شناختی و اقتصادی آن است. بدینمنظور، مبتنی بر چارچوب نظری مرکب از رویکرد اقتصاد سیاسی رسانه و مکاتب نظری فرانکفورت و تورنتو و نیز با کاربست روش تحلیل نظری-انتقادی و مطالعه اسنادی، این مطالعه انجام شد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که کتاب صوتی فراتر از یک نوآوری فناورانه، حامل دگرگونی ساختاری در تجربه ادراک و شیوه شکلگیری دانایی است. این رسانه با تقویت الگوی شنیداری و جریان پیوسته معنا، پارهای از ظرفیتهای خواندن عمیق مانند بازخوانی، توقف تأملی و سازماندهی فعال معنا را تضعیف میکند. همچنین، کتاب صوتی در بستر اقتصاد پلتفرمی به بخشی از منطق کالاییسازی زمان و توجه تبدیل شده است و تجربه مطالعه را در قالب مصرف سریع، چندوظیفهای و الگوریتمی سازماندهی میکند. صنعت کتاب صوتی با بهرهگیری از مدلهای اشتراک، دادهکاوی و توصیهگرهای الگوریتمی، الگوهای مصرف فرهنگی را استانداردسازی میکند و برخی ژانرهای قابل مصرف سریع را بر دیگر اشکال دانش ترجیح میدهد. در نتیجه، تجربه دانایی در بسیاری موارد به سطحی از توهم دانایی فروکاسته میشود که با افزایش حجم مصرف اما کاهش عمق شناختی همراه است. بنابراین پدیده کتاب صوتی بهعنوان یکی از فرآوردههای نظام سرمایهداری، با تبعیت از سازوکار اقتصادی حاکم و نیز کالاییسازی فرهنگ، در راستای بازتولید نظم فرهنگی و اقتصادی مسلط ایفای نقش میکند. |
| کلیدواژه ها |
| کتاب صوتی، اقتصاد پلتفرمی، صنعت فرهنگ، توهم دانایی، سرمایهداری دیجیتال، رسانههای نوین |
| وضعیت: پذیرفته شده |
