| آیندهپژوهی محتوای درسی ادبیات در عصر هوش مصنوعی: از حفظ شعر تا خلق معنای تعاملی |
| کد مقاله : 1163-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
مهدی صادقی1، محمد ابراهیم فاضلی شورکی *2 1استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان یزد 2دانشجوی کارشناسی آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان |
| چکیده مقاله |
| ظهور هوش مصنوعی مولد، بهویژه مدلهای زبانی بزرگ همچون GPT، عرصههای گوناگون دانش بشری از جمله آموزش ادبیات را با تحولی بیسابقه روبهرو ساخته است. این مقاله با رویکرد آیندهپژوهانه، در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که در عصر هوش مصنوعی، محتوای درسی ادبیات چه تحولی خواهد یافت؟ آیا هوش مصنوعی صرفاً ابزاری کمکی در خدمت اهداف سنتی آموزش ادبیات است، یا آنکه ماهیت خود آموزش ادبیات را دگرگون میکند و بسامان (پارادایم) جدیدی از یادگیری را رقم میزند؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که ظهور ابزارهای هوشمند، مرزهای سنتی آموزش را در سه سطح به چالش کشیده است: نخست، شکاف میان روشهای سنتی تدریس ادبیات و ویژگیهای شناختی نسلی که برساخته عصر دیجیتال است؛ دوم، قابلیتهای خیرهکننده هوش مصنوعی در تولید متون ادبی که سؤالهایی بنیادین پیرامون چیستی خلاقیت و اصالت ادبی مطرح میکند؛ و سوم، لزوم تغییر اساسی نقش معلم از «انتقالدهنده دانش» به «تسهیلگر یادگیری تعاملی و همآفریننده معنا». بر این اساس، مقاله استدلال میکند که آموزش ادبیات در آینده نه میتواند میراث حفظ شعر و سنت شفاهی را به کلی کنار بگذارد و نه میتواند همچون گذشته بر حافظهمحوری اصرار ورزد؛ بلکه ضروری است به سوی «خلق معنای تعاملی» حرکت کند—آموزشی که در آن دانشآموز با هوش مصنوعی به گفتوگو مینشیند، متون را تحلیل و نقد میکند، و خود به خالق آثار ادبی بدل میشود. در این گذار، وظیفه معلم ادبیات، که نقشی انکارناپذیر در جهتدهی به خلاقیت و تفکر انتقادی دارد، بههیچروی قابل حذف نیست، بلکه دگرگون و متعالی میشود. |
| کلیدواژه ها |
| آیندهپژوهی آموزش ادبیات، هوش مصنوعی، محتوای درسی، نقش معلم. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
