| از جامعه شبکهای تا جامعه الگوریتمی: چشمانداز تحولات جامعهشناسی سیاسی ایران در عصر هوش مصنوعی (۱۴20–۱۴05) |
| کد مقاله : 1179-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
علی مرادی بهمئی * استادیار علوم سیاسی، دانشگاه امام حسین(ع)، تهران، ایران |
| چکیده مقاله |
| گسترش شتابان هوش مصنوعی، کلاندادهها و فناوریهای الگوریتمی، زمینهساز تحولات بنیادین در ساختارهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جوامع معاصر شده است. این تحولات، جوامع را از الگوی «جامعه شبکهای» مبتنی بر ارتباطات دیجیتال به سوی «جامعه الگوریتمی» مبتنی بر داده، هوش مصنوعی و تصمیمسازی هوشمند سوق داده است. در چنین شرایطی، بررسی پیامدهای این گذار برای جامعهشناسی سیاسی ایران و شناخت مسیرهای محتمل آینده، ضرورتی راهبردی برای سیاستگذاران و پژوهشگران محسوب میشود. هدف پژوهش حاضر، شناسایی پیشرانهای کلیدی مؤثر بر تحول جامعهشناسی سیاسی ایران در عصر هوش مصنوعی و ترسیم سناریوهای محتمل تا افق ۱۴۲۰ است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، آیندهپژوهانه و اکتشافی است. دادهها از طریق مطالعه اسناد علمی، مصاحبه با خبرگان و اجرای روش دلفی گردآوری شد. سپس با استفاده از تحلیل ساختاری MICMAC، میزان اثرگذاری و اثرپذیری پیشرانها ارزیابی و در نهایت سناریوهای آینده تدوین گردید. یافتهها نشان داد که «توسعه هوش مصنوعی»، «اعتماد عمومی»، «حکمرانی دادهمحور»، «سرمایه اجتماعی دیجیتال»، «تنظیمگری فناوری» و «سواد دیجیتال» مهمترین پیشرانهای آینده جامعه سیاسی ایران هستند. بر اساس دو عدمقطعیت بحرانی «سطح توسعه هوش مصنوعی» و «سطح اعتماد اجتماعی و مشروعیت سیاسی»، چهار سناریوی «ایران هوشمند و مشارکتگرا»، «جامعه الگوریتمی کنترلشده»، «رکود دیجیتال و واگرایی اجتماعی» و «بازسازی اجتماعی هوشمند» استخراج شد. نتایج پژوهش نشان میدهد که محتملترین آینده ایران، سناریوی بازسازی اجتماعی هوشمند است که در آن توسعه فناوری با ارتقای سرمایه اجتماعی و حکمرانی دادهمحور همراه میشود. |
| کلیدواژه ها |
| هوش مصنوعی، جامعه الگوریتمی، جامعه شبکهای، جامعهشناسی سیاسی ایران، آیندهپژوهی. |
| وضعیت: پذیرفته شده مشروط |
