| ارزیابی برنامههای درسی فعلی ادبیات با ابزار «ردپای آینده»: مطالعه تطبیقی ایران و چند کشور پیشرو |
| کد مقاله : 1181-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
فضل الله رضایی اردانی1، محمد عابدی اردکانی *2، یوسف دهستانی3 1دانشیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران.ایران 2دانشجوی کارشناسی آموزش زبان و ادبیات فارسی 3دانشجوی کارشناسی آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه فرهنگیان، یزد، ایران |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش با هدف ارزیابی تطبیقی برنامه درسی ادبیات دوره متوسطه ایران و چهار کشور پیشرو (فنلاند، انگلستان، سنگاپور و کانادا) با استفاده از ابزار «ردپای آینده» انجام شده است. این ابزار مبتنی بر آیندهپژوهی آموزشی، برنامههای درسی را از منظر پرورش چهار شایستگی کلیدی ارزیابی میکند: شایستگیهای بینافرهنگی و چندسوادی، خلاقیت و تفکر آیندهنگر، مهارتهای حل مسئله و تفکر انتقادی، و مشارکت فعال و یادگیری مادامالعمر. یافتهها نشان میدهد که برنامه درسی ادبیات ایران، علیرغم برخورداری از میراث غنی ادبیات کهن، در هر چهار شاخص با فاصله معناداری نسبت به کشورهای پیشرو مواجه است. در ایران، تمرکز انحصاری بر متون کهن فارسی و غفلت از ادبیات جهان و اقلیتهای قومی، نظام ارزشیابی حافظهمحور، تقلیل تحلیل ادبی به آرایههای بیانی، و تمرکزگرایی مفرط و سلب عاملیت از دانشآموز، به ترتیب باعث ارزیابی «ضعیف» در سه شاخص نخست و «بسیار ضعیف» در شاخص مشارکت فعال شده است. در مقابل، کشورهای پیشرو با رویکردهای متنوعی چون یادگیری مبتنی بر پدیده (فنلاند)، خوانش انتقادی متون کلاسیک (انگلستان)، بخش متون نادیده در ارزشیابی (سنگاپور) و گنجاندن نظاممند صداهای بومی و اقلیتها (کانادا) توانستهاند در این شاخصها عملکرد «قوی» داشته باشند. نتیجه آنکه برنامه درسی ادبیات ایران نیازمند بازتعریف هدف از «انتقال میراث» به «پرورش انسان آیندهنگر»، اصلاح محتوا، تغییر نظام ارزشیابی و افزایش انعطافپذیری است. |
| کلیدواژه ها |
| برنامه درسی ادبیات، مطالعه تطبیقی، آیندهنگاری آموزشی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
