نمونه‌سازی ادبی: روشی پیشنهادی برای طراحی سناریوهای آینده (پیوند کارگاه داستان‌نویسی و آزمایشگاه)
کد مقاله : 1189-IRANFHSCONF
نویسندگان
مهدی صادقی1، امیرمحمد فلاح تفتی *2
1استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران.ایران.
2دانشجوی کارشناسی آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
روش‌های متعارف سناریونگاری در آینده‌پژوهی، با وجود اتکای ستایش‌برانگیز به تحلیل‌های داده‌بنیان، اغلب در تولید روایت‌هایی عمیقاً انسانی، چندبُعدی و برانگیزاننده ناتوان‌اند. این مقاله با طرح این مسئله، «نمونه‌سازی ادبی» را به‌عنوان روشی نوین و نظام‌مند برای پر کردن شکاف میان تخیل خلاق و تحلیل راهبردی پیشنهاد می‌کند. پرسش راهنما این است که چگونه می‌توان شگردهای کارگاه داستان‌نویسی (خلق شخصیت، فضاسازی، دیالوگ‌نویسی و پیرنگ‌پردازی) را به‌طور روشمند به درون فرایند طراحی سناریو منتقل کرد؟ این پژوهش با رویکردی کیفی و مبتنی بر سنتز روش‌شناختی، مراحل پنج‌گانه‌ای را برای نمونه‌سازی ادبی تبیین می‌کند: ۱) جهان‌سازی حسی، ۲) شخصیت‌پردازی چندوجهی، ۳) طراحی تنش روایی، ۴) دیالوگ‌نویسی راهبردی، و ۵) روایت اکتشافی با پایان باز. کاربست این روش در یک کارگاه آزمایشی برای سناریوی «تهران ۱۴۲۰» نشان داد که نمونه‌سازی ادبی از یک‌سو موجب افزایش عمق عاطفی، پیچیدگی علّی و ماندگاری شناختی سناریوها می‌شود و از سوی دیگر، با شفاف‌سازی انتخاب‌های روایی، مسئولیت اخلاقی سناریونگار را برجسته می‌کند. نتیجه‌گیری مقاله آن است که این روش نه‌تنها یک ابزار کمکی، که یک ضرورت برای گذار از سناریوهای «مکانیکی» به سناریوهای «انسانی» است و می‌تواند مبنایی برای بازنگری در برنامه‌های آموزشی آینده‌پژوهی قرار گیرد.
کلیدواژه ها
نمونه‌سازی ادبی، سناریونگاری، کارگاه داستان‌نویسی، آینده‌پژوهی روایی، تخیل راهبردی.
وضعیت: پذیرفته شده