آینده‌پژوهی روان‌شناسی ورزشی ایران: واکاوی پیشران‌ها، چالش‌ها و راهبردهای توسعه با رویکرد آمیخته
کد مقاله : 1195-IRANFHSCONF
نویسندگان
مهدی فهیمی *
گروه علوم ورزشی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده مقاله
هدف: آینده‌پژوهی روان‌شناسی ورزشی ایران با رویکردی نظام‌مند و چندوجهی، به منظور شناسایی پیشران‌ها، چالش‌ها، راهبردها هدف این پژوهش بود. با توجه به رشد کمی پژوهش‌ها و هم‌زمان با آن، وجود خلاهای نظری و روش‌شناختی و نیز تضاد در یافته‌های پژوهشی، ضرورت ترسیم نقشه راهی جامع برای آینده این رشته بیش از پیش احساس می‌شود.
روش: این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) از نوع متوالی-اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از نظریه داده‌بنیاد و نمونه‌گیری گلوله‌برفی، ۲۴ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزه روان‌شناسی ورزشی انجام و داده‌ها با روش کدگذاری نظام‌مند استراوس و کوربین تحلیل گردید. در بخش کمی، بر اساس مدل کیفی، پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته تدوین و با روش تحلیل عاملی تأییدی و آزمون t تک‌نمونه‌ای بر روی داده‌های جمع‌آوری‌شده از ۳۸۴ نفر از روان‌شناسان ورزشی، مربیان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی در سراسر کشور، اعتبارسنجی و اولویت‌بندی شد.
یافته‌ها: در بخش کیفی، مدل پارادایمی شامل شرایط علی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها ترسیم شد که مهم‌ترین راهبردها عبارتند از تدوین نقشه راه جامع، بومی‌سازی ابزارها و مداخلات، ایجاد شبکه ملی روان‌شناسان ورزشی، و طراحی برنامه‌های آموزشی استاندارد. نتایج بخش کمی، برازش مطلوب مدل را تأیید و اولویت بالای راهبردهای تدوین نقشه راه جامع (با میانگین ۴.۵۶) و بومی‌سازی ابزارها (با میانگین ۴.۴۸) را نشان داد.
نتیجه‌گیری: توسعه روان‌شناسی ورزشی ایران نیازمند رویکردی نظام‌مند با تأکید بر برنامه‌ریزی کلان، بومی‌سازی دانش، و ایجاد ساختارهای حرفه‌ای است. یافته‌ها بر لزوم حرکت از پژوهش‌های مقطعی به سوی آینده‌پژوهی و تدوین راهبردهای عملیاتی مبتنی بر بافت فرهنگی-اجتماعی کشور تأکید دارند.
کلیدواژه ها
کلیدواژه ها: آینده پژوهی، روانشناسی، ورزش، پیشران، توسعه
وضعیت: پذیرفته شده