| تحلیل انتقادی استیلای الگوریتمی بر آیندههای بدیل در شکاف جهانی شمال-جنوب |
| کد مقاله : 1201-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
فضل الله رضایی اردانی1، سجاد احسان بخش *2 1دانشیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان یزد 2دانشجو کارشناسی |
| چکیده مقاله |
| ظهور هوش مصنوعی مولد و مدلهای کلانداده، نه صرفاً یک جهش فناورانه، که تبلور یک گسست معرفتشناختی در روابط قدرت جهانی است. این مقاله با طرح مفهوم ترکیبی «استعمار پیشبینانه»، به تحلیل فرآیندی میپردازد که طی آن، انحصار زیرساختهای محاسباتی و دادههای آموزشی در قدرتهای «شمال جهانی»، توانایی جوامع «جنوب جهانی» برای ساختن آیندههای بدیل را مصادره میکند. استدلال اصلی نوشتار آن است که گذار از قدرت انضباطی فوکویی به قدرت الگوریتمی، مکانیسم جدیدی از «غارت زمانی» را فعال کرده است. در این سازوکار، نه فقط منابع مادی، بلکه «افق انتظار» جوامع پیرامونی بر اساس انباشت تاریخی دادههای استعماری و سوگیریهای نهفته در مدلهای بنیادین، از پیش ترسیم میشود. روش پژوهش، تحلیل انتقادی گفتمان الگوریتمی با تکیه بر مفاهیم واسازی دریدا و مطالعات پسااستعماری است. یافتهها نشان میدهد که مدلهای زبانی بزرگ (LLMs) با تبدیل تاریخ درد و رنج جنوب به «توکنهای احتمالاتی»، وحدت میان حافظه، مقاومت و آینده را گسسته و آن را در یک حال از پیش محاسبهشده منجمد میکنند. نتیجهگیری مقاله بر ضرورت پیریزی یک «جنبش حاکمیت دادههای شناختی» و توسعه هوش مصنوعیهای کوچک، زمینهمند و ضدهژمونیک به عنوان راهکار رهایی از این چرخه ی استعماری تأکید دارد. |
| کلیدواژه ها |
| استعمار پیشبینانه، شکاف دیجیتال جهانی، قدرت الگوریتمی، خشونت معرفتی، حاکمیت داده. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
