آینده‌پژوهی تربیتی از منظر قرآن کریم و تطبیق آن با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش
کد مقاله : 1209-IRANFHSCONF
نویسندگان
سید محمد فاطمی فر *
دانشجو معلم مقطع کارشناسی رشته آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهیدان پاکنژاد یزد، یزد، ایران
چکیده مقاله
مقاله حاضر با هدف تبیین آینده‌پژوهی تربیتی از منظر قرآن و تطبیق آن با سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نگاشته شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که چگونه می‌توان از آموزه‌های قرآنی، منظومه‌ای مفهومی برای آینده‌نگری تربیتی استخراج کرد و سپس این منظومه را با جهت‌گیری‌ها و ساحت‌های تربیتی سند تحول بنیادین سنجید. جامعه آماری پژوهش شامل قرآن، سند تحول بنیادین، تفاسیر معتبر و مقالات علمی مرتبط است و نمونه آن ۲۴۷۰ آیه توصیف‌کننده ساختار وجودی انسان از قرآن و کل متن سند تحول بنیادین و در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۵ می‌باشد. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی و تحلیل محتوای کیفی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که آینده‌پژوهی در قرآن بر چهار پایه اصلی استوار است: عدم قطعیت آینده در افق انسانی، نقش اراده و کنش آگاهانه انسان، جایگاه امید و تدبیر، و حاکمیت سنت‌های الهی بر تحولات تاریخی و اجتماعی. در سند تحول بنیادین نیز، تعلیم و تربیت رسمی عمومی به‌مثابه نهادی برای تحقق حیات طیبه و تربیت انسان ّمتعالی تعریف شده است. افزون بر این، پژوهش‌های انجام‌شده نشان می‌دهند که ساختار وجودی انسان در قرآن قابلیت تبیین و انطباق با ساحت‌های شش‌گانه تربیتی سند را دارد و تربیت مطلوب زمانی تحقق می‌یابد که همه ابعاد وجودی متربی مورد توجه قرار گیرد. بر اساس یافته‌ها، سه سناریوی افزایش تضاد، بازتعریف مفاهیم و تدوین سند جدید برای آینده سند تحول قابل تصور است. نتیجه آنکه که قرآن پشتوانه معرفتی و هنجاری آینده‌پژوهی تربیتی است و سند تحول بنیادین، صورت‌بندی سیاستی و اجرایی این نگاه را فراهم می‌کند.
کلیدواژه ها
آینده‌پژوهی، تربیت قرآنی، سند تحول بنیادین، حیات طیبه، ساحت‌های تربیتی، انسان‌شناسی قرآنی
وضعیت: پذیرفته شده