بررسی امکان‌سنجی استفاده از تصمیم‌یار هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی و آینده‌پژوهی در عملیات امداد و نجات: مطالعه موردی جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران
کد مقاله : 1233-IRANFHSCONF
نویسندگان
مسعود قدمی *
گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه طلوع مهر، قم، ایران
چکیده مقاله
پژوهش حاضر با هدف بررسی امکان‌سنجی به‌کارگیری تصمیم‌یار هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی با رویکرد آینده‌پژوهی در مدیریت بحران‌های طبیعی و تبیین منطق مفهومی آن انجام شد. از نظر هدف، پژوهش کاربردی و از حیث روش، مبتنی بر مرور ادبیات، تحلیل مضمون و سناریونویسی بود و با تمرکز بر شناسایی پیشران‌های کلیدی، عدم‌قطعیت‌های اثرگذار و الزامات طراحی، در پی تبیین اجزای اصلی و روابط مفهومی تصمیم‌یار پیشنهادی برای پشتیبانی از تصمیم‌سازی در شرایط بحران بود. یافته‌ها نشان داد که اثربخشی عملیات امداد و نجات صرفاً به گردآوری داده یا به‌کارگیری فناوری‌های هوشمند محدود نمی‌شود، بلکه مستلزم معماری‌ای چندلایه و یادگیرنده است که در آن داده‌های چندمنبعی پس از یکپارچه‌سازی و تحلیل، به بینش عملیاتی تبدیل شده و سپس در چارچوب سناریوهای محتمل آینده ارزیابی شوند. بر این اساس، الگوی مفهومی پیشنهادی شامل لایه‌های داده و حسگری، یکپارچه‌سازی و پاک‌سازی داده، تحلیل هوشمند، آینده‌پژوهی، و تصمیم و اقدام است که به‌صورت چرخه‌ای و بازخوردی عمل می‌کنند. نتایج پژوهش نشان داد که تلفیق هوش مصنوعی با آینده‌پژوهی می‌تواند به ارتقای سرعت پاسخ، بهبود تخصیص منابع، اولویت‌بندی مأموریت‌ها، هدایت نیروهای امدادی و تقویت هماهنگی بین‌سازمانی منجر شود. در نهایت، این پژوهش بیان می‌کند که طراحی یک تصمیم‌یار هوشمند اثربخش در مدیریت بحران زمانی امکان‌پذیر است که فناوری، حکمرانی داده، تحلیل لحظه‌ای و منطق آینده‌نگر به‌صورت هم‌زمان در یک ساختار یکپارچه ادغام شوند؛ ساختاری که می‌تواند مبنایی برای توسعه سامانه‌های بومی پشتیبان تصمیم در جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران و سایر نهادهای امدادی باشد.
کلیدواژه ها
هوش مصنوعی، آینده‌پژوهی، تصمیم‌یار هوشمند، تصمیم‌سازی، مدیریت بحران، امداد و نجات، جمعیت هلال‌احمر
وضعیت: پذیرفته شده