چالش های اخلاقی و تربیتی واقعیت افزوده و واقعیت مجازی در کلاس درس
کد مقاله : 1257-IRANFHSCONF
نویسندگان
زینب رنجبر فردویی *1، محمدرضا بابایی خاوه2
1آموزش وپروش
2آموزش وپرورش
چکیده مقاله
گسترش فناوری‌های نوظهور آموزشی، به‌ویژه واقعیت افزوده و واقعیت مجازی، موجب تحول در شیوه‌های سنتی یاددهی ـ یادگیری و فراهم شدن فرصت‌هایی برای تجربه‌های آموزشی تعاملی شده است. این فناوری‌ها با ایجاد محیط‌های شبیه‌سازی‌شده، امکان تجربه موقعیت‌هایی را فراهم می‌کنند که در آموزش‌های معمول دشوار یا غیرممکن است. با این حال، کاربرد آن‌ها در کلاس درس تنها یک نوآوری فناورانه محسوب نمی‌شود، بلکه پیامدهای مهمی برای ابعاد اخلاقی و تربیتی آموزش و پرورش به همراه دارد. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل چالش‌های اخلاقی و تربیتی استفاده از واقعیت مجازی و واقعیت افزوده در محیط‌های آموزشی انجام شده است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش مروری ـ تحلیلی انجام شده و داده‌ها از طریق بررسی منابع علمی مرتبط با فناوری‌های نوین آموزشی و پیامدهای اخلاقی و تربیتی آن‌ها گردآوری شده است. یافته‌ها نشان داد که مهمترین چالش‌های اخلاقی شامل حفظ حریم خصوصی و امنیت داده‌های فراگیران، مسئولیت اخلاقی در طراحی و استفاده از فناوری، وابستگی شناختی، کاهش استقلال فکری و ضرورت تقویت سواد انتقادی و داده‌ای است. همچنین در بعد تربیتی، تغییر ماهیت تجربه یادگیری، کاهش احتمالی تعامل انسانی، تأثیر بر رشد شناختی و اجتماعی ـ عاطفی، چالش‌های هویتی در محیط‌های مجازی از مهم‌ترین مسائل شناسایی‌شده هستند. بر اساس یافته‌ها، بهره‌گیری مؤثر از این فناوری‌ها نیازمند رویکردی انتقادی، اخلاق‌محور و انسان‌محور است تا فناوری در خدمت اهداف تربیتی قرار گیرد. نتایج این پژوهش می‌تواند برای سیاست‌گذاران آموزشی، مدیران ، معلمان و طراحان فناوری‌های آموزشی در جهت استفاده مسئولانه از واقعیت مجازی و واقعیت افزوده مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه ها
واقعیت افزوده،واقعیت مجازی،چالش های اخلاقی،چالش های تربیتی
وضعیت: پذیرفته شده