| آینده شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای محتوای کوتاه و تأثیر آن بر تحول ارزشهای دینی: فرصتها، تهدیدها و سناریوهای پیشرو |
| کد مقاله : 1284-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
منیر حایری *1، حامد عبداللهی سفیدان2 1دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم 2پژوهشگر پژوهشگاه مطالعات امنیت و پیشرفت |
| چکیده مقاله |
| گسترش شبکههای اجتماعی و ظهور پلتفرمهای محتوای کوتاه، بهویژه در دو دهه اخیر، مرزهای سنتی ارتباط، معرفت و هویت را درنوردیده و دین و ارزشهای دینی را نیز در این گرداب تحول قرار داده است. بر اساس آمارهای رسمی، نرخ نفوذ اینترنت در ایران به ۸۴ درصد و سهم پلتفرمهای محتوای کوتاه از مصرف پهنای باند به ۳۵ درصد رسیده است، اما انطباق نهادهای دینی با این تحول، شتابی متناسب نداشته است. پژوهش حاضر با رویکردی آیندهپژوهانه و با بهرهگیری از روش سناریونویسی مبتنی بر تحلیل عدم قطعیتهای کلیدی و چارچوب نظری دوفضایی شدن جهان و رسانهای شدن دین، به بررسی نسبت میان شبکههای اجتماعی و ارزشهای دینی پرداخته است. در این پژوهش، ابتدا با تمایز مفهومی میان «دین دیجیتال»، «دین آنلاین» و «دین در فضای مجازی»، مرجعیت دینی در عصر شبکهای بازتعریف شده، سپس فرصتها و تهدیدها با رویکردی فناوری‑اجتماعی تحلیل شده است. بر اساس دو عدم قطعیت کلیدی «راهبرد نهادهای دینی» و «سطح سواد رسانهای کاربران»، چهار سناریوی محتمل ترسیم شده است: یکم. همزیستی هوشمندانه دین و رسانه؛ دوم. غلبه الگوریتم بر مرجعیت؛ سوم. تعمیق شکاف نسلی در دینداری؛ چهارم. بازآفرینی مرجعیت دینی در عصر دیجیتال. یافتهها نشان میدهد که فناوری ذاتاً ترویجکننده دین یا تخریبکننده آن نیستند بلکه محیطی جدید برای بازنمایی، بازتولید و تحول ارزشهای دینی ایجاد میکند. آینده این رابطه، بیش از آن که تابع پیشرفت فناورانه باشد، به راهبرد نهادهای دینی، کیفیت محتوای تولیدشده، سطح سواد رسانهای کاربران و توانایی ایجاد تعادل میان جذابیت رسانهای و عمق معرفتی وابسته است. |
| کلیدواژه ها |
| شبکههای اجتماعی، محتوای کوتاه، ارزشهای دینی، دین دیجیتال، سناریونویسی، مرجعیت دینی، سواد رسانهای، آیندهپژوهی |
| وضعیت: پذیرفته شده |
