آینده‌پژوهی حقوق مالی زوجه در ازدواج موقت
کد مقاله : 1286-IRANFHSCONF
نویسندگان
زکیه عاشوری ریابی *1، مرضیه دیرباز2
1دانشگاه حضرت معصومه قم
2دانشگاه حضرت معصومه س گروه حقوق
چکیده مقاله
ازدواج موقت به‌عنوان نهادی شرعی-حقوقی مختص فقه امامیه، در نظام حقوقی ایران با وجود مشروعیت قانونی، همواره با چالش‌های جدی در حوزه تأمین مالی زوجه مواجه بوده است. نبود الزام به پرداخت نفقه، محرومیت از ارث، و اتکای صرف به مهریه‌ای که اغلب فاقد ضمانت اجرای مؤثر است، زوجه را در موقعیتی شکننده قرار داده و این نهاد را با سیاست‌های کلان تحکیم خانواده در تعارض قرار داده است. نوشتار حاضر با رویکردی آینده‌پژوهانه و با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی، به واکاوی چالش‌ها، روندها و افق‌های پیش‌روی حقوق مالی زوجه در ازدواج موقت می‌پردازد. هدف پژوهش، تحلیل شکاف میان حقوق مالی زوجه در ازدواج موقت و الزامات سیاست‌های کلان تحکیم خانواده و نیز ارائه راهکارهایی برای بازطراحی نظام تأمین مالی زوجه در ازدواج موقت است تا این نهاد در آینده کارآمدتر شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که در ازدواج موقت، زوجه اصالتاً مستحق نفقه، ارث و اجرت‌المثل نیست و این امر با روح حمایت شایسته از زنان و بایسته‌های تحکیم خانواده، همخوانی ندارد. سه کلان‌روند «حکمرانی جمعیت و خانواده»، «پاس‌داشت حقوق زنان» و «ظرفیت‌های فقه و پویایی اجتهاد» مسیرهای متفاوتی را پیشِ روی این نهاد قرار می‌دهند. «تداوم با اصلاحات حداقلی» محتمل‌ترین مسیر کوتاه‌مدت، «تحول تدریجی با رویکرد عدالت محور» مسیر محتمل میان‌مدت، «بازگشت به کارکرد اولیه و محدودسازی» مسیر انقباضی کوتاه‌مدت با پیامدهای منفی و «بازطراحی بنیادین و هم‌سوسازی با پاس‌داشت حقوق زنان و حکمرانی جمعیت و خانواده» مطلوب‌ترین مسیر در بلندمدت است. انتخاب هر مسیر، مستلزم اراده سیاسی، اجماع فقهی، ظرفیت‌سازی نهادی و همراهی افکار عمومی خواهد بود.
کلیدواژه ها
کلیدواژه: آینده‌پژوهی، ازدواج موقت، حقوق مالی زوجه.
وضعیت: پذیرفته شده