آینده‌پژوهی حمایت کیفری از رویان فریزشده
کد مقاله : 1289-IRANFHSCONF
نویسندگان
مرضیه دیرباز *1، رقیه صادقی رام2، زکیه عاشوری ریابی3
1گروه حقوق، دانشکده الهیات و حقوق، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران،
2استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران،
3دانش‌آموخته کارشناسی حقوق، گروه حقوق، دانشکده الهیات و حقوق، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران
چکیده مقاله
تحولات شتابان فناوری‌های کمک‌باروری و گسترش امکان ایجاد، انجماد و نگهداری رویان، چالش‌های نوینی را در زمینه تعیین حدود و مبانی حمایت کیفری از رویان فریزشده پدید آورده است. موقعیت حقوقی خاص رویان فریزشده، ابهام در تعیین موضوع حمایت، تعارض احتمالی میان حقوق و منافع صاحبان گامت و سرنوشت رویان‌های نگهداری‌شده، از جمله مسائلی است که ضرورت بازاندیشی در سیاست جنایی این حوزه را آشکار می‌سازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از رویکرد آینده‌پژوهی حقوقی، ضمن شناسایی روندهای مؤثر بر حمایت کیفری از رویان منجمد، سناریوهای محتمل در خصوص تحول این حمایت را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهند که استمرار پیشرفت فناوری‌های تولیدمثل، افزایش موارد نگهداری طولانی‌مدت، انتقال و اهدای رویان و پیچیده‌تر شدن اختلافات پیرامون تعیین تکلیف آن، ظرفیت قواعد کیفری موجود را با چالش‌های فزاینده مواجه خواهد ساخت. در افق پیش‌رو، سه سناریوی تداوم وضعیت موجود، اصلاح تدریجی و موردی حمایت کیفری و تدوین نظامی منسجم و افتراقی قابل تصور است. تحلیل سناریوها نشان می‌دهد که سناریوی سوم، مشروط به تعیین روشن مبنای حمایت و حدود مداخله کیفری، ظرفیت بیشتری برای پاسخ‌گویی به تحولات آینده دارد. بر این اساس، سیاست جنایی مطلوب در این حوزه نباید به توسعه بی‌ضابطه جرم‌انگاری منتهی شود، بلکه باید با تفکیک وضعیت‌های حقوقی رویان فریزشده، تعیین حدود اختیارات اشخاص ذی‌نفع، شناسایی رفتارهای واجد وصف کیفری و رعایت اصول حقوقی، چارچوبی منسجم برای حمایت از رویان منجمد فراهم آورد.
کلیدواژه ها
آینده‌پژوهی، حمایت کیفری، رویان فریزشده
وضعیت: پذیرفته شده