آینده‌پژوهی گزارشگری مالی هوشمند در ایران: شناسایی پیشران‌ها، چالش‌ها و تدوین مدل مفهومی ـ تحلیلی ارتقای کیفیت گزارشگری مالی وحسابداری
کد مقاله : 1313-IRANFHSCONF
نویسندگان
مریم بهمنی *1، جواد رشیدی پور2
1ریاست دانشگاه ملی مهارت دختران کاشان
2استاد
چکیده مقاله
تحول شتابان هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، مدل‌های زبانی بزرگ و اتوماسیون، گزارشگری مالی را از الگوی سنتی و دوره‌ای به سمت نظامی هوشمند، تحلیلی و داده‌محور سوق داده است. بااین‌حال، تحقق پایدار منافع این فناوری‌ها به کیفیت داده، قابلیت‌های سازمانی، مهارت‌های انسانی، حکمرانی فناوری و آمادگی نهادی وابسته است. پژوهش حاضر با هدف آینده‌پژوهی گزارشگری مالی هوشمند در ایران، شناسایی پیشران‌ها و چالش‌های تحول و تدوین مدل مفهومی ـ تحلیلی ارتقای کیفیت گزارشگری مالی انجام شده است. آینده‌پژوهی در این مطالعه به معنای ترسیم سناریوهای تحلیلی بر اساس سنتز ادبیات است، نه پیش‌بینی قطعی آینده یا اعتبارسنجی سناریوها از طریق پنل خبرگان. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کیفی و مبتنی بر مرور نظام‌مند ادبیات و سنتز مفهومی مطالعات منتخب منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ است. یافته‌ها نشان می‌دهد پیشران‌های فناورانه از طریق ایجاد قابلیت‌هایی مانند پردازش خودکار، تحلیل بلادرنگ، کشف ناهنجاری، تحلیل پیش‌بینانه و پردازش اطلاعات متنی، بر ابعاد مختلف کیفیت گزارشگری مالی اثر می‌گذارند. در مقابل، کیفیت پایین داده، سوگیری الگوریتمی، عدم شفافیت، خطای تولیدی، اتکای بیش از حد به سیستم و کاهش نظارت انسانی می‌تواند این آثار را محدود یا معکوس کند. مدل پژوهش نشان می‌دهد گذار از گزارشگری سنتی به هوشمند فرایندی مرحله‌ای است و تحقق گزارشگری هوشمند حکمرانی‌شده به توسعه هم‌زمان زیرساخت داده، مهارت انسانی، ضوابط حرفه‌ای، نظارت و پاسخگویی نیاز دارد. بنابراین، آینده مطلوب گزارشگری مالی ایران نه جایگزینی انسان، بلکه تکمیل قضاوت حرفه‌ای با قابلیت‌های تحلیلی AI در چارچوب حکمرانی مؤثر است.
کلیدواژه ها
هوش مصنوعی، گزارشگری مالی هوشمند، کیفیت گزارشگری مالی، حکمرانی هوش مصنوعی، آینده‌پژوهی، اتوماسیون، گزارشگری هوشمند حکمرانی‌شده.
وضعیت: پذیرفته شده مشروط