| آیندهپژوهی ضمانت اجرای نقض حقوق متهم در تحقیقات مقدماتی |
| کد مقاله : 1329-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
کوثر امینی *1، مرضیه دیرباز2 1دانشجوی ارشد حقوق کیفری و جرمشناسی شناسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 2استادیار گروه حقوق، دانشکده الهیات و حقوق، دانشکده حضرت معصومه(س)، قم، ایران |
| چکیده مقاله |
| تحقیقات مقدماتی، مهمترین مرحله دادرسی کیفری در شکلگیری پرونده و گردآوری ادله اثبات جرم است و رعایت حقوق متهم در این مرحله، از ارکان دادرسی منصفانه و تضمینکننده مشروعیت فرآیند کیفری به شمار میرود. با وجود آنکه قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قانون آیین دادرسی کیفری، قانون احترام به آزادیهای مشروع و حفظ حقوق شهروندی و سایر مقررات مرتبط، حقوق متعددی از جمله حق اطلاع از اتهام، حق برخورداری از وکیل، حق سکوت، ممنوعیت شکنجه، منع اکراه و اجبار، رعایت کرامت انسانی و ممنوعیت تفتیش و بازرسی غیرقانونی را برای متهم پیشبینی کردهاند، قانونگذار در بسیاری از موارد ضمانت اجرای نقض این حقوق را بهصورت صریح و منسجم بیان نکرده است. این امر موجب اختلاف نظر در رویه قضایی و دکترین درباره آثار نقض حقوق متهم بر اعتبار تحقیقات مقدماتی و ادله حاصل از آن شده است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با هدف آیندهپژوهی ضمانت اجراهای نقض حقوق متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی نگاشته شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که هرچند قانونگذار در مواردی مانند اقرار ناشی از شکنجه یا اکراه، بیاعتباری دلیل را بهصراحت پذیرفته است، اما در خصوص بسیاری از حقوق شکلی متهم، نظام ضمانت اجرا پراکنده، موردی و فاقد انسجام است. ازاینرو، تبیین معیارهای مؤثر بر تعیین ضمانت اجرای مناسب، با تکیه بر اصول دادرسی منصفانه، اصل مشروعیت تحصیل دلیل و اصل تناسب، ضرورتی انکارناپذیر و رویکردی پیشنگرانه در انتخاب آینده مرجح در تفسیر و اجرای قوانین کیفری ایران به شمار میرود. |
| کلیدواژه ها |
| ضمانت اجرا، حقوق متهم، تحقیقات مقدماتی. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
