آینده آموزش دینی در مدارس چندفرهنگی و چالش‌های حفظ هویت دینی در محیط‌های جهانی‌شده
کد مقاله : 1334-IRANFHSCONF
نویسندگان
فاطمه زهرا آبکار *
.
چکیده مقاله
آینده آموزش دینی در نظام‌های مدرسه‌ای چندفرهنگی، در سایه جهانی‌شدن، تغییرات دیجیتال و افزایش جهان‌بینی‌ها، به مسئله‌ای محوری و بسیار مهم در آموزش تطبیقی تبدیل شده است. این مقاله ی نظری به پرسش بنیادین چگونگی تبیین تداوم و دگرگونی هویت دینی در محیط‌های آموزشی عمومی و غیردینی، از رهگذر رقابت میان چارچوب‌های مفهومیِ گوناگون (از نظریه‌های عرفی‌شدن تا واقع‌گرایی انتقادی) می‌پردازدهدف اصلی این پژوهش، ارائه الگویی نظری و تلفیقی برای آموزش دینی است که ضمن پاسداشت اصالت‌های دینی، تنوع فرهنگی را به رسمیت بشناسد و از دوگانه‌ی رایجِ رویکردهای اعترافی و غیراعترافی فراتر رود. پژوهش با رویکردی تحلیلی-مفهومی و با بهره‌گیری از واقع‌گرایی انتقادی به‌عنوان چارچوب فرانظری، رابطه ی فرایند معنایی دو طرفه هویت دینی و تکثر فرهنگی را جستجو می‌کند. این چارچوب امکانِ هم‌زمانِ حفظِ دعاوی هستی‌شناختی دین و پذیرشِ خطاپذیریِ معرفت بشری را فراهم می‌سازد. استدلال نظری، با تلفیقِ فلسفه ی تعلیم ‌وتربیت اسلامی، جامعه‌شناسی دین و نظریهیآموزش چندفرهنگی، به الگویی زمینه‌مند و در عین حال قابل‌توسعه برای بافت‌های غیرغربی می‌انجامد. یافته‌های نظری نشان می‌دهند که هویت دینی در شرایط جهانی‌شده، نه افول می‌کند و نه در قالبِ سنتی خود باقی می‌ماند، بلکه در فرایند «جهانی‌شدنِ محلی» بازتفسیر و دورگه‌سازی می‌شود. نقدِ الگوهای وارداتیِ غربی، شکاف‌های معرفت‌شناختیِ عمیقی را در کاربستِ آن‌ها در جوامع اسلامی آشکار می‌سازد و بر ضرورتِ تدوینِ مدل‌های بومی و زمینه‌مدار تأکید می‌کند. همچنین، تأثیرِ شتاب‌ زده ی فضای دیجیتال بر مرجعیتِ دینی و شکل‌دهی به هویتِ نوجوانان، لزومِ پیوندِ سوادِ دیجیتال با تفکرِ انتقادیِ الهیاتی را نمایان می‌سازد.
کلیدواژه ها
کلید واژه ها : آموزش دینی ، هویت دینی ،چند فرهنگی
وضعیت: پذیرفته شده