بازطراحی آینده‌نگر نظام جانشین‌پروری در سازمان‌های دولتی: چارچوبی مفهومی با تأکید بر انتقال دانش و حفظ سرمایه انسانی در مواجهه با تغییرات نسلی و فناورانه
کد مقاله : 1344-IRANFHSCONF
نویسندگان
سعید بشارتی کیوی *
استادیار گروه مدیریت دولتی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده مقاله
جانشین‌پروری در سازمان‌های دولتی، در نتیجه بازنشستگی کارکنان باتجربه، تغییر ترکیب نسلی نیروی انسانی، تحول دیجیتال، افزایش اهمیت دانش ضمنی و تغییر شایستگی‌های موردنیاز، نیازمند بازطراحی است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل عوامل اثرگذار بر تحول نظام جانشین‌پروری و ارائه چارچوبی مفهومی با تأکید بر انتقال دانش و حفظ سرمایه انسانی بود. پژوهش با رویکرد کیفی و بر مبنای مرور تحلیلی ـ تلفیقی منابع علمی مرتبط با جانشین‌پروری، مدیریت استعداد، مدیریت دانش، انتقال دانش میان‌نسلی و تحول دیجیتال انجام شد. داده‌های مفهومی استخراج‌شده از منابع با استفاده از تحلیل مضمون بررسی و در قالب ابعاد اصلی سازمان‌دهی شدند. یافته‌ها نشان داد بازطراحی نظام جانشین‌پروری تحت تأثیر پنج بعد نسلی، فناورانه، دانشی، انسانی و سازمانی قرار دارد. مهم‌ترین چالش‌ها شامل خروج دانش ضمنی کارکنان خبره، شکاف مهارتی و دیجیتال، ضعف اعتماد میان‌نسلی، کمبود داده‌های معتبر استعداد، مقاومت سازمانی و مخاطرات سوگیری الگوریتمی است. همچنین، انتقال دانش به‌عنوان سازوکاری پیونددهنده میان پرورش جانشینان و تداوم قابلیت‌های سازمانی شناسایی شد. بر اساس یافته‌ها، چارچوبی چهارلایه شامل شناسایی، پرورش، انتقال و پایداری ارائه شد. این چارچوب، جانشین‌پروری را از اقدامی واکنشی برای پرکردن موقعیت‌های خالی به قابلیتی راهبردی برای حفظ دانش، توسعه شایستگی‌ها، نگهداشت سرمایه انسانی و افزایش سازگاری سازمان‌های دولتی در برابر تغییرات نسلی و فناورانه تبدیل می‌کند.
کلیدواژه ها
جانشین‌پروری، انتقال دانش، سرمایه انسانی، سازمان‌های دولتی، تحول دیجیتال.
وضعیت: پذیرفته شده