دگرگونی نقش‌های آموزشی در عصر هوش مصنوعی مولد: سناریوهای آینده و چالش‌های ارزشیابی
کد مقاله : 1350-IRANFHSCONF
نویسندگان
مبینا رضالو *1، مهدیه آیرم2
1دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت ورزشی دانشگاه شهید رجایی ، تهرن ، ایران
2شهر جدید اندیشه شهرک وایین میلاد هفتم کوچه یاس پلاک ۳۵ واحد یک
چکیده مقاله
دگرگونی نقش معلم و دانشجو در نظام‌های آموزشی، در پی ظهور هوش مصنوعی مولد، یکی از عمیق‌ترین چالش‌های پیشِ‌روی آموزش عالی در دهه پیش رو است. این پژوهش با اتخاذ آموزش هنر و طراحی گرافیک به‌عنوان یک مطالعه موردی، می‌کوشد سازوکار این دگرگونی را در سه سطح نقش‌های آموزشی، نظام‌های ارزشیابی، و هویت فرهنگی واکاوی کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ورود ابزارهای مولد تصویر صرفاً یک تحول فناورانه نیست، بلکه بنیان‌های سنتی رابطه معلم-دانشجو، معیارهای سنجش یادگیری، و حتی مفهوم اصالت را با ابهام روبه‌رو کرده است.
این پژوهش با رویکرد کیفی-تحلیلی و بررسی میان‌رشته‌ای منابع، تلاش دارد چالش‌های ساختاری آموزش هنر در عصر هوش مصنوعی را واکاوی کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ابزارهایی همچون Midjourney،DALLEو Stable Diffusion پنج چالش محوری ایجاد کرده‌اند: بحران خلاقیت و اصالت، دشواری‌های ارزیابی یادگیری، دگرگونی نقش کنشگران آموزشی، مسائل اخلاقی-حقوقی و هویتی، و تعمیق شکاف دیجیتال. در غیاب بازاندیشی جدی، خطر تقلیل دانشجویان به «اپراتورهای هوش مصنوعی» به جای «طراحان خلاق» جدی است.
با این حال، پژوهش حاضر هوش مصنوعی را نه به مثابه تهدید، بلکه به عنوان «همکار خلاق» بازتعریف می‌کند. مقاله در پایان الگویی مفهومی برای «آموزش هنر همزیست با هوش مصنوعی» ارائه می‌دهد که بر سه محور کلیدی تأکید دارد: توسعه سواد پرامپت‌نویسی انتقادی، تقویت تفکر طراحی ترکیبی انسان-ماشین، و صیانت از تجربه بدنی و هویت بصری ایرانی در فرآیند خلاقیت.
کلیدواژه ها
دگرگونی نقش‌های آموزشی، هوش مصنوعی مولد، آینده‌پژوهی آموزش، ارزشیابی فرایندمحور، خلاقیت ترکیبی.
وضعیت: پذیرفته شده