| آیندهپژوهی جابهجایی متغیرهای کلیدی در فضای عدمقطعیت: کاربست تحلیل ساختاری در انتخابات ریاستجمهوری ۱۴۰۳ ایران |
| کد مقاله : 1351-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
محمد مهدی مولائی * دانشیار دانشگاه علامه طباطبائی |
| چکیده مقاله |
| انتخابات ریاستجمهوری ۱۴۰۳ ایران در شرایطی برگزار شد که نظام سیاسی با انباشتی از چالشهای ساختاری، اقتصادی و اجتماعی روبهرو بود و فضای سرشار از عدمقطعیت، پیشبینی و تحلیل آن را با دشواری همراه میساخت. پژوهش حاضر با هدف شناسایی متغیرهای کلیدی مؤثر بر این انتخابات و با رویکرد آیندهپژوهی و بهرهگیری از روش تحلیل ساختاری در چارچوب مکتب فرانسوی «لا پراسپکتیو» انجام شده است. دادهها یک ماه پیش از برگزاری انتخابات، از طریق پنل ۱۱ نفرۀ خبرگان و تکمیل ماتریس تأثیرات متقابل شامل ۲۰ متغیر گردآوری شدند. تحلیل با استفاده از نسخۀ ابری نرمافزار میکمک در چهار سطح انجام گرفت: روابط مستقیم قطعی (MDI)، روابط غیرمستقیم قطعی (MII)، روابط مستقیم بالقوه (MPDI) و روابط غیرمستقیم بالقوه (MPII). یافتهها نشان میدهد که تحلیل قطعی، گروهی از متغیرها را تأثیرگذارترینها معرفی میکند، اما با افزودن روابط بالقوه، ساختار سیستم دگرگون میشود و متغیرهایی دیگری از ناحیۀ بیرونشده به هستۀ تأثیرگذار سیستم صعود میکنند. در مقابل، متغیرهای تاثیرگذار در تحلیل قطعی با سقوط چشمگیر، به متغیرهای وابسته یا بیرونشده تنزل مییابند. جابهجاییها نشان میدهند که در فضای تحقق اثرات بالقوه متغیرهای انتخابات، نقش نهادهای رسمی و رسانههای جریاناصلی به شدت کاهش یافته و متغیرهای غیرقابلپیشبینی و تهدیدزا جای آنها را میگیرند. پژوهش حاضر با گذشت حدود دو سال از انتخابات، بهجای آنکه بر صحت پیشبینیها متمرکز باشد، الگویی روششناختی برای تحلیل سیستمهای انتخاباتی در فضای عدمقطعیت ارائه میدهد و نشان میدهد که غفلت از متغیرهای بالقوه، تحلیلگران را از درک پویاییهای پنهان و بلندمدت سیستم دور میسازد. |
| کلیدواژه ها |
| آیندهپژوهی انتخابات، آیندهنگاری انتخابات، تحلیل ساختاری، میکمک، انتخابات ریاستجمهوری ایران |
| وضعیت: پذیرفته شده |
