| چالشهای معرفتشناختی در بهرهگیری از هوش مصنوعی برای مدلسازی آیندهشناختی در علوم انسانی |
| کد مقاله : 1354-IRANFHSCONF |
| نویسندگان |
|
صمد مومنی * هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی |
| چکیده مقاله |
| ظهور هوش مصنوعی در دهههای اخیر، پارادایمهای تحلیل داده در علوم انسانی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین چالشهای معرفتشناختی در بهرهگیری از هوش مصنوعی برای مدلسازی آیندهشناختی در علوم انسانی به اجرا درآمد. مسئله اصلی این بود که آیا ابزارهای محاسباتی قادر به درک ماهیت پویا و معناشناختی آینده در علوم انسانی بودند یا خیر؟ روش پژوهش بر پایه تحلیل انتقادی متون، بررسی متدولوژیک مدلهای پیشبینانه و رویکرد پدیدارشناسانه در تحلیل دادههای عظیم استوار بود. یافتههای پژوهش نشان داد که هوش مصنوعی به دلیل اتکا به منطق استقرایی و تکرار الگوهای گذشته، در مواجهه با گسستهای تاریخی و تحولات غیرخطی انسانی دچار خطای جبرگرایی میشود. نتایج تحلیلها تبیین نمود که تضادی بنیادین میان بهینگی ریاضی در الگوریتمها و خیر اخلاقی در علوم انسانی وجود دارد و مدلهای هوش مصنوعی در سطح توصیفی کارآمد، اما در سطح تبیین علیت و معنا، دچار تقلیلگرایی هستند. همچنین مشخص شد که تکیه مطلق بر این ابزارها منجر به سلب مسئولیت معرفتی از پژوهشگر و تبدیل انسان از یک فاعل خلاق به یک شیء پیشبینیناپذیر میگردد. در نهایت، این پژوهش پیشنهاد میکند که برای عبور از بنبستهای معرفتشناختی، باید از یک مدل سنتز یا ترکیبی استفاده گردد؛ مدلی که در آن هوش مصنوعی در لایه پردازش دادهها عمل کند، اما تفسیر نهایی و مدلسازی ارزشی بر عهده بصیرت و شهود عقل انسانی باشد. |
| کلیدواژه ها |
| هوش مصنوعی، معرفتشناسی، آیندهپژوهی، علوم انسانی، جبرگرایی الگوریتمیک. |
| وضعیت: پذیرفته شده |
